Vị, đậm đà hay tởm lợm?

"Vị" (Taste) đang là bộ phim gây nên làn sóng trái chiều mạnh mẽ nhất những ngày gần đây. Với một motif tương tự "Vợ Ba" nhưng có phần nặng đô hơn, phim đoạt giải đặc biệt của Ban Giám khảo cho hạng mục Encounters tại Liên hoan phim Berlin, và sau đó bị cấm phổ biến tại Việt Nam và bị cấm phát hành trên toàn thế giới. Ngay sau đó, bộ phận khán giả Việt Nam đã dậy sóng và chia hai phe với quan điểm trái ngược nhau. Vậy, "Vị" nên/phải được nhìn nhận như nào mới là đúng nhất?

Poster phim

---

Đầu tiên, những gì mình chia sẻ dưới đây hoàn toàn là quan điểm cá nhân, mình đã cố gắng tìm hiểm và suy nghĩ để cho ra một cách nhìn khách quan nhất có thể của bản thân về tác phẩm này. Nếu các bạn có ý kiến hay bất cứ vấn đề gì cứ comment phía bên dưới nhé! Còn bây giờ thì vào vấn đề chính thôi!

Khi được nghe nói về tác phẩm này, mình khá tiếc, và khi được biết về nội dung sơ bộ của phim (vì phim bị cấm phát hành nên mình không thể coi được) và xem qua trailer, mình khá sốc. Tóm tắt về nội dung chính của phim như sau: Một cầu thủ người Nigeria hết hạn hợp đồng với đội bóng của mình, anh để lại đứa con ở quê và tới Thành phố Hồ Chí Minh để tiếp tục mưu sinh. Ở đây, anh gặp 4 người phụ nữ trung niên, anh kết giao và cùng họ trở về trạng thái nguyên thủy: cùng nhau sinh hoạt, nấu nướng, ăn ngủ và quan hệ tình dục. Tuy nhiên, điểm gây sốc ở đây chính là cảnh sinh hoạt, quan hệ tình dục với diễn viên khỏa thân có thời lượng lên tới 30 - 45 phút.

Dĩ nhiên, một tác phẩm với thời lượng cảnh nude không thể cắt chiếm đến 25-30% thời lượng thì quyết định cấm phát hành của Cục cũng là điều tương đối dễ hiểu. Nhưng nói sâu một chút thì nội dung phim còn nhiều thứ nghiêm trọng hơn thế. Bản thân mình không có ác cảm với việc cảnh nóng trong các tác phẩm điện ảnh, nhưng việc một cảnh khỏa thân (với nhiều phân đoạn trực diện) và cảnh ăn ngủ sinh hoạt của năm con người, một đàn ông và bốn phụ nữ trung niên thực sự làm mình có phần nào hơi sợ hãi. Đại bộ phận người Việt và cả công chúng quốc tế e là cũng khó có thể tiếp nhận hình ảnh này, đặc biệt khi nó còn liên quan trực tiếp tới Việt Nam và hình ảnh người phụ nữ Việt Nam rắn rỏi kiên cường ngàn đời nay. Một số ý kiến nói rằng tác phẩm phản ánh chân thực xã hội thì mình không thấy xã hội Việt Nam này có chỗ nào như thế, chuyện quan hệ thì có thể, nhưng ở đâu có cảnh sinh hoạt ăn uống không mảnh vải che thân như thế? Mình có thể hiểu một chút về dụng ý của tác giả muốn nói về vẻ đẹp của con người, tuy nhiên, việc đưa bối cảnh Việt Nam (hay bất cứ đất nước nào khác) là không phù hợp, vì chẳng đâu có kiểu sinh sống như vậy cả. Đây là một tác phẩm Việt Nam, nó phản ảnh chính đất nước Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế, và những hình ảnh cùng thông điệp này là không đủ, không đúng về đất nước và con người nơi đây. Có thể, một bối cảnh khác, một thời đại khác đúng với nó, sẽ phù hợp hơn chăng?

Nhưng "Vị" có phải một tác phẩm nghệ thuật không?

Những gì xảy ra đều có lý do của nó, và việc "Vị" ra đời cũng mang trong đó một ý nghĩa, một quan điểm về nghệ thuật được gửi gắm bởi tác giả, và thường thì người xem hiếm khi nào hiểu được nó. Vì vậy, chúng ta có quyền phán xét một tác phẩm là hay là dở, là hợp hay không hợp "khẩu vị", tùy ta, tuy nhiên, đừng nói rằng một tác phẩm có nghệ thuật hay không. Vì không ai sinh ra nghệ thuật, cũng không ai chỉ đường vẽ lối cho nghệ thuật, nghệ thuật tự thân sinh ra và tự thân nó phát triển, con người, thông qua trí óc và bộ não chỉ đang nhận diện và áp dụng nghệ thuật mà thôi, mà vấn đề này thì mỗi người mỗi khác. Do đó, "Vị" là có nghệ thuật, và những ý kiến nói rằng bộ phim này không phải nghệ thuật, rằng thứ nghệ thuật trong "Vị" là vô tích sự, là rác rưởi, xin đừng như thế. Nghệ thuật là thứ để cảm nhận chứ không phải để phán xét. Nó sinh ra có thể để thế giới tốt đẹp hơn, cũng có thể không. Nó sinh ra có thể để chiều lòng đại chúng, cũng có thể không. Nó sinh ra có thể để vì cộng đồng, cũng có thể không. Giới hạn là không tồn tại trong nghệ thuật.

Tổng kết lại, "Vị" là đậm đà hay tởm lợm, tùy thuộc vào cách nhìn của mỗi người đối với tác phẩm. Với mình, nó vừa đậm đà và cũng vừa tởm lợm, mình cũng cảm thấy tác phẩm này hơi "rác" một chút vì nội dung và các giá trị nó mang lại 100% là không phù hợp, nhưng nó là nghệ thuật mà, không phải sao? Cũng có đậm đà cũng có tởm lợm đấy chứ, còn bạn, bạn nghĩ sao về "Vị"?

---

Nếu có tranh luận, xin nhã nhặn.